Intermittent fasting: ‘wonderdieet’?

Het eeuwenoude Intermittent Fasting ofwel periodiek vasten is dé nieuwe dieethype. Op TikTok en YouTube worden we overdonderd met filmpjes en ervaringen van mensen die bij dit dieet zweren. Veel wetenschappelijk onderzoek over intermittent fasting bij mensen heeft er echter nog niet plaatsgevonden. Is het de hype waard of kunnen we beter oppassen met dit dieet? 

In het kort

Intermittent Fasting is een dieet waarbij er een beroep wordt gedaan op periodiek vasten. Dat houdt in dat men periodes van eten afwisselt met periodes van vasten. In principe doet iedereen dus al aan een manier van vasten, niemand eet namelijk constant. Bij intermittent fasting wordt die periode van vasten iets verlengd, door bijvoorbeeld ontbijt over te slaan en in de avond geen tussendoortjes meer te eten. Er zijn verschillende manieren waarop hier invulling aan wordt gegeven, waarvan de meest bekende de 16:8 manier – 16 uur vasten en 8 uur eten op een dag – en de 5:2 manier, 5 dagen normaal eten afwisselen met 2 dagen minder dan 500 calorieën (vrouw) of 600 calorieën (man) eten. Verdere restricties zijn er niet: op het moment dat je mag eten, hoeft er niet op het aantal calorieën gelet te worden en zijn er geen voedingsmiddelen- of stoffen die per definitie vermeden moeten worden. 

Afbeelding met tafel, voedsel, bord, binnen

Automatisch gegenereerde beschrijving

De feiten

Als een lichaam een tijd geen voedingsstoffen binnenkrijgt, gaat het de energiereserves aanspreken. Daardoor val je af. Het lichaam is goed gebouwd op vasten, wat terug te leiden is naar de evolutietijd waarin er ook soms dagen een tekort aan voeding was. Het menselijk lichaam heeft in gezonde staat een energievoorraad van weken, soms zelfs maandenlang. Eten is tegenwoordig altijd en overal te krijgen, wat het aantrekkelijk maakt om de hele dag door die voorraad aan te vullen. Door bij intermittent fasting op drie vaste momenten in eten in bijvoorbeeld een tijdsspanne van 8 uur, is er een grote kans dat je minder eet dan wanneer je de hele dag door eet. Terug naar het primitieve dus! Hoe groter de restrictie, hoe groter het effect en hoe meer je dus afvalt. Dat is dan ook het enige mogelijke effect van intermittent fasting dat met zekerheid vast te stellen valt. Overige effecten zoals bijvoorbeeld een lager vetpercentage in het bloed en een verlaagde bloeddruk zijn allemaal terug te leiden naar de oorsprong: het afvallen zelf. Hoogleraar Sander Kersten is gespecialiseerd in vasten en heeft jarenlang onderzoek gedaan naar het onderwerp. Volgens hem is de echte vraag of intermittent fasting ook positieve effecten op het lichaam en de gezondheid heeft zonder dat men ervan afvalt. Kersten: “Dat onderzoek is niet makkelijk uit te voeren en wordt op dit moment ook niet echt gedaan.” In essentie wijkt intermittent fasting dus niet af van andere diëten. “Waar het écht interessant wordt is in hoeverre een dieet vol te houden is. Diëten zorgen ervoor dat mensen afvallen, maar als er na het behalen van het gewenste resultaat weer terug wordt gegaan naar de oorspronkelijke eetgewoonten zal ook het lichaam weer terugkeren naar de beginstaat.” 

Duurzaam diëten

Uiteindelijk gaat het dus om hoe duurzaam een dieet is. Als het goed vol te houden is, kunnen de positieve effecten vast worden gehouden. Dat is waar intermittent fasting redelijk positief uit de verf zou kunnen komen. Volgens Kersten zitten er geen gezondheidsgevaren aan vasten. “Het feit dat mensen bewust bezig zijn met hun voeding is alleen maar positief. Als je tijdens de periodes van eten veelzijdig eet, krijgt je lichaam geen tekort aan bepaalde voedingsstoffen. Dat maakt het een veilig dieet.” De hoogleraar wijst hierbij wel uit dat in geval van ziekte wel altijd met een dokter of diëtist moet worden overlegd bij het doorvoeren van veranderingen in het eetpatroon. 

Spierverbranding versus vetverbranding

Geen onbelangrijk detail is dat er bij het vasten ook een stukje spierverbranding aan te pas komt. Na een fase van 12 tot 24 uur vasten, gaat het lichaam namelijk in een snelle staat van spierverbranding. Enkele uren daarna wordt deze weer stabiel. Voor topsporters en krachtsporters die berust zijn op het behouden van spiermassa, is vasten dus helemaal niet gunstig.

Focus verleggen

Alle feiten op een rijtje: intermittent fasting kan zeker gunstig zijn als afvallen een doel is. Of intermittent fasting ook een positieve werking heeft op het lichaam zonder dat het gewicht verliest, is nog op geen enkele manier wetenschappelijk bewezen. Voor intermittent fasting geldt net zoals voor ieder ander dieet dat het een vorm van restrictie is. Wil je hierin daadwerkelijk succesvol zijn en ook blijven, dan is het wellicht een beter alternatief om de focus en je mindset iets te veranderen. Volgens hoogleraar Kersten is het al een enorme stap in de goede richting als we beginnen met teruggaan naar drie vaste eetmomenten op een dag. “Tegenwoordig is er altijd en overal eten beschikbaar. Mensen gaan om drie uur in de middag naar de McDonald’s wanneer ze net lunch op hebben en daarna weer gaan avondeten. Dat patroon van de hele dag door eten, maakt dat ons lichaam veel meer binnenkrijgt dan dat het nodig heeft.” Voor intermittent fasting geldt wat voor alle andere diëten ook geldt: willen we echt een gezonde levensstijl behalen en behouden, dan moeten we onze focus van tijdelijke en zware diëten verleggen naar een permanente verandering van eetgewoonten. Kersten: “Dat levert uiteindelijk het meest positieve effect op ons lichaam op.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s